MENU
Strona główna
O autorze
Księga Gości
Download
Forum
Dobra książka
Filmy
Linki
E-mail
FOTOGRAFIE
I INFORMACJE
flaga UkrainyUKRAINA
Chocim
Halicz
Kamieniec Podolski
Kijów
Lwów
Stanisławów
flaga LitwyLITWA
Troki
Wilno
POLECAM!!!
Najlepsze strony o Kresach!!!
STOPKA
gadu-gadu:
1975158

Kresy Wschodnie
©2005-2008 knapik
Tomasz Knapik | portfolio fotograficzne
Kamieniec Podolski - Antemurale Christianitatis

Polska każda niwa droga,
Polskie słońce tu i tam,
Lecz najmilsza i szczęśliwa
Ta, co tchnienie dała nam.
We łzach oko, serce w bolu
Wiecznie myśl zwracało tam,
Gdzie rodzinne na Podolu
Przyświecało słońce nam.
Tak z sentymentem wspominał swoją "małą ojczyznę" żołnierz - poeta, Maurycy Gosławski. I trudno mu się dziwić, bowiem do perły Podola, Kamieńca, myślami powracają nie tylko osoby, dla których był on miastem dzieciństwa...
Cóż zatem sprawia i czemu zawdzięcza Kamieniec swoją wyjątkowość?
Niewątpliwie punktem wyjścia przy udzielaniu odpowiedzi na to pytanie jest położenie Kamieńca w "objęciach" rzeki Smotrycz, której wody tworzące praktycznie zamkniętą pętlę, jak gdyby z natury desygnowały miasto do pełnienia roli o charakterze militarnym. Widać to zwłaszcza na mapce dostępnej [tutaj] lub też zdjęciu satelitarnym [tutaj]. Miasto powstało wewnątrz tego pierścienia, zaś przesmyku od zachodniej strony strzegła kamieniecka twierdza. Sam Wołodyjowski nazywał Kamieniec "orłowym gniazdem". Dzięki takiemu usytuowaniu, zabezpieczony przez lata, pozwalał funkcjonować i rozwijać się wielokulturowej społeczności, natomiast obecnie, wydzielona w ten sposób "starówka", stanowi z jednej strony enklawę świadczącą o wspaniałej przeszłości miasta, a z drugiej przypomina o przynależności i związku kulturowym z Rzecząpospolitą.
Mimo wielu wyniszczających wojen, w Kamieńcu zachowało się około 150 zabytków, co pod tym względem lokuje miasto na trzecim miejscu na Ukrainie, po Kijowie oraz Lwowie i pozwala pretendować do wpisania na listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego ludzkości UNESCO. Obecnie Kamieniec liczy około 100 tys. mieszkańców, jednak w obrębie swej historycznej części jest to raczej niezauważalne, bowiem nie tam skupia się ich aktywność, a nadto wciąż do Kamieńca dociera stosunkowo niewielu turystów, co pozwala na zachowanie przyjemnej, kameralnej atmosfery. Z ciekawostek "etnologicznych" warto nadmienić o zauważalnych już różnicach językowych mieszkańców w porównaniu z terenami położonymi na zachód od obwodu czerniowieckiego. Mam tu na myśli stosowanie wielu rosyjskich wyrazów w języku potocznym i jednocześnie utratę wpływów języka polskiego, które tak silnie zaznaczają się np. we Lwowie. Niewątpliwie w znacznym stopniu wynika to z pozostawania Kamieńca poza granicami II Rzeczypospolitej. Miasto wprawdzie nie jest już stolicą okręgu administracyjnego (обласний центр), jednak dla Polaków na zawsze pozostanie sercem Podola.
Historia
Choć wielu historyków doszukuje się funkcjonowania osady na terenie dzisiejszego Kamieńca jeszcze w starożytności, to brak źródeł nie pozwala na dostateczne zweryfikowanie tych informacji. Podobnie niewiele wiadomo o dziejach Kamieńca w okresie panowania na tym terenie książąt ruskich. W połowie XIII wieku Podole dostało się pod panowanie tatarskie, które trwało przez około 100 lat. W okresie załamania Złotej Ordy ziemie ruskie stały się terenem ekspansji Litwy, Węgier i Polski. Panowanie Kazimierza Wielkiego przynosi zdobycze terytorialne na południowym wschodzie, w tym przyłączenie Rusi Halickiej oraz zwasalizowanie Księstwa Chełmsko - Bełskiego, Włodzimierskiego i Podola. Po śmierci monarchy brak stabilizacji w regionie powodował liczne zmiany w przynależności państwowej Podola pomiędzy wyżej wymionione kraje. Na stałe pod panowanie polskie wraca ok. 1430, zaś sam Kamieniec pozostaje między 1434 a 1793 r. stolicą województwa podolskiego. Miasto uzyskuje w tym czasie szereg przywilejów, które korzystnie wpływają na jego rozwój. W 1463 następuje przebudowa umocnień w potężną twierdzę, która przez ponad 300 lat skutecznie chroniła polsko - rusińsko - ormiańskiego społeczeństwa Kamieńca przed licznymi atakami nieprzyjaciół. Bilet na twierdzę w Kamieńcu Podolskim. Ze względu iż głównie należeli do nich Turcy oraz Tatarzy, Kamieniec określano mianem "przedmurza chrześcijaństwa". Legenda głosi, że przybyły tu w 1621 na czele swych wojsk sułtan Osman II ze zdziwieniem zapytał: "Kto zbudował to miasto?" - na co padła odpowiedź - "Sam Allach". "To niech Allach je zdobywa" - odrzekł, po czym dał znak do odwrotu. Kamieniec oparł się także licznym najazdom tatarskim oraz kilkakrotnym próbom zdobycia miasta przez Kozaków podczas powstania Chmielnickiego. W końcu jednak coraz słabsza od drugiej połowy XVII w. Rzeczpospolita nie sprostała nawale tureckiej i w 1672 obrońcy Kamieńca musieli uznać wyższość 120 - tys. armii sułtana Mahometa IV. Tych właśnie wydarzeń dotyczy fabuła Pana Wołodyjowskiego. Po pokoju w Buczaczu Podole dostało się pod panowanie osmańskie. W tym czasie wiele kościołów zostało zamienionych na meczety, a jednym z takich obiektów była kamieniecka katedra. Turcy dobudowali do niej minaret uwieńczony półksiężycem. Gdy Kamieniec powrócił do Rzeczypospolitej Polacy przez długi czas szanowali słowo dane opuszczającym miasto Osmanom i nie ściągali półksiężyca, ustawiając jednak na nim wizerunek Matki Boskiej. Dzisiaj katedra połączona z minaretem stanowi unikalny w skali światowej kompleks. Z samego natomiast minaretu rozciąga się wspaniały, trudny do wyrażenia widok. Kamieniec wraz z Podolem stał się znowu częścią Korony w 1699 r., na mocy pokoju w Karłowicach, zawartego między Imperium Osmańskim a państwami Świętej Ligi (Papiestwo, Wenecja, Austria, Polska i Rosja) i kończącego kampanię turecką rozpoczątą w 1683 r. atakiem na Wiedeń. W 1793 r., wraz z drugim rozbiorem Polski, Kamieniec trafił pod panowanie Romanowów, gdzie pełnił rolę guberni podolskiej. W ciągu XIX wieku w mieście zaszły istotne zmiany ludnościowe i u progu pierwszej wojny światowej względną większość mieszkańców miasta stanowili Żydzi. Od lipca do listopada 1919 Kamieniec był stolicą Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Na krótko stacjonował tu także znowu garnizon polski. Jednak już w 1920 władzę objęli bolszewicy i nie licząc części drugiej wojny światowej Kamieniec pozostawał w granicach Związku Radzieckiego do 1991 r., od kiedy stał się częścią niepodległej Ukrainy. Po wojnie ok. 20 % mieszkańców miasta stanowili Polacy, lecz w okresie stalinowskim wielu z nich zostało poddanych wywózkom do Kazachstanu. Nadal jednak Polonia kamieniecka tworzy zwartą i prężnie rozwijającą się grupę mieszkańców, dla której, jak pisze Gosławski, "równiny odkrywające się w dali, te zgodne sprzeczności, ten cały nieład, zda się umyślnie ułożony, aby zachwycał", stanowią ich ukochaną, "małą ojczyznę". Trudno nie zgodzić się też z poetą, że "piękności tej części Podola są groźne, wspaniałe, nakazujące" (Poezye Maurycego Gosławskiego. T. 1, s. 90) i może właśnie dlatego Kamieniec jest tak wyjątkowym miejscem.
Dumka

Gdyby orłem być!
Lot sokoła mieć!
Lotem orlem lub sokolem
Unosić się nad Podolem,
Tamtym życiem żyć.

Droga ziemia ta,
Myśl ją moja zna!
Tam największe szczęście moje,
Tam najpierwsze niepokoje,
Tam najpierwsza łza!

Tam bym noc i dzień,
Jak zaklęty cień
Krążył nad nią jak wspomnienie,
Pierś orzeźwiał, czerpał tchnienie
Z tamtych lubych tchnień!

Gdyby gwiazdką być!
I w obłokach tkwić;
Jasnym okiem w noc majową
Nad kochanki mojej głową
Do poranka śnić!

Albo spoza mgły
Zsyłać słodkie sny,
Jak w jeziorze tle przejrzystym
Odbijać się światłem czystym
W kropelce jej łzy!

Takbym noc i dzień
Jak zaklęty cień,
Niewidzialnym patrząc okiem,
Zachwycał się jej widokiem,
Boże! w gwiazdkę zmień!

Próżno się tych dni
Obraz w duszy śni;
Zapłacz, luba, gorzkim płaczem
Nad kochankiem, nad tułaczem,
Co był miłym ci!

Potępieni my!
Wspomnieć serce drży;
Orły lecą, gwiazdy cieką,
Kraj w okowach, ty daleko,
A wokoło łzy.
    Maurycy Gosławski
Galeria
2005
Kamieniec Podolski
Rys 1:
Kamieniec Podolski
Rys 2:
Kamieniec Podolski
Rys 3:
Kamieniec Podolski
Rys 4:
Kamieniec Podolski
Rys 5:
Kamieniec Podolski
Rys 6:
Kamieniec Podolski
Rys 7:
Kamieniec Podolski
Rys 8:
Kamieniec Podolski
Rys 9:
Kamieniec Podolski
Rys 10:
Kamieniec Podolski
Rys 11:
Kamieniec Podolski
Rys 12:
Kamieniec Podolski
Rys 13:
Kamieniec Podolski
Rys 14:
Kamieniec Podolski
Rys 15:
Kamieniec Podolski
Rys 16:
Kamieniec Podolski
Rys 17:
Kamieniec Podolski
Rys 18:
Kamieniec Podolski
Rys 19:
Kamieniec Podolski
Rys 20:
Kamieniec Podolski
Rys 21: